Dünya fındık pazarının tartışmasız hâkimi olan Türkiye, elde edilen milyarlarca dolarlık ihracat gelirine rağmen, bu değerin yaratılmasında en büyük paya sahip olan tarım işçilerini sefalet ücretlerine mahkûm etmeye devam ediyor. Giresun Valiliği koordinasyonunda toplanan komisyonun 2026 yılı fındık hasat sezonu için belirlediği günlük yevmiyeler, Karadeniz’in dik yamaçlarında süregelen ağır sömürü düzenini bir kez daha gözler önüne serdi.
Komisyonun aldığı karara göre, sabahın ilk ışıklarıyla tarlaya girip güneşin alnında saatlerce fiziksel güç harcayan bir fındık işçisinin günlük yevmiyesi, yemek işverene ait olduğunda sadece 1.101 TL, yemek işçiye ait olduğunda ise 1.280 TL olarak belirlendi. Çuval sırtlayıp sarp arazilerde onlarca kilo yük taşıyan çuvalcıların alacağı günlük ücret ise (yemek işçiden) yalnızca 1.480 TL.
DÜNYA 4 GÜNLÜK MESAİYE GEÇİYOR, TÜRKİYE’DE İŞÇİLER 17 SAAT ÇALIŞIYOR
Açıklanan bu rakamların ve çalışma koşullarının vahameti, küresel çalışma standartlarıyla kıyaslandığında çok daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Bugün İngiltere, Almanya, Belçika ve İzlanda gibi pek çok Avrupa ülkesinde haftada 4 gün (toplam 32 saat) çalışma modeli standart hale gelmeye başlarken, ücretlerde hiçbir kesintiye gidilmiyor. Küresel teknoloji ve finans merkezlerinde, klimalı ofislerinde haftanın sadece birkaç günü ekran başında mesai yaparak aylık 10 bin ile 15 bin dolar (yaklaşık 470 bin – 705 bin TL) bandında gelir elde eden beyaz yakalıların dünyası ile Karadeniz’in gerçeği arasında devasa bir uçurum bulunuyor.
Avrupa’da yasal asgari saatlik ücretin 12,5 Euro seviyelerine yaklaştığı bir denklemde, günde 8 saat çalışan sıradan bir işçi rahatlıkla 100 Euro’nun (yaklaşık 5.300 TL) üzerinde kazanç elde edebiliyor. Üstelik bu kazanç, ergonomik kuralların uygulandığı, iş güvenliğinin en üst düzeyde olduğu ortamlarda sağlanıyor. Türkiye’de ise bir tarım işçisi, Avrupa’daki asgari ücretlinin üçte biri kadar kazanabilmek için hayatını tehlikeye atarak uçurumlarda fındık toplamak zorunda.
MAKİNEYE 6 BİN, İNSANA 1101 LİRA
Emeğin değersizleştirilmesinin en çarpıcı örneği ise makine ve insan gücüne biçilen fiyat farkında yatıyor. Valilik açıklamasında, ton/saat başına patoz çekim ücreti 6 bin TL olarak tespit edildi. Yani bir makinenin bir saatlik çalışması, sırtında çuval taşıyan bir işçinin neredeyse 4-5 günlük emeğine eşdeğer tutuluyor.
Dahası, komisyon kararlarında köylerdeki patoz çalışma saatlerinin sabah 07.00 ile gece 24.00 arasında sınırlandırıldığı “müjdeleniyor”. Bu durum, kırsalda hasat döneminin günde 17 saat süren, dinlenmenin lüks sayıldığı, durmaksızın işleyen ve insan bedenini tüketen bir mekanizmaya dönüştüğünün en açık resmi niteliğinde.
Dünyanın en büyük çikolata devleri Türkiye’nin fındığıyla milyar dolarlık bilançolar açıklamaya hazırlanırken, o fındığı daldan koparan işçiye düşen pay, artan enflasyon ve derinleşen ekonomik kriz ortamında yalnızca yoksulluk oluyor.
FINDIK ÜRETİCİLERİNDEN YÜRÜYÜŞ KARARI
Kararın ardından fındık üreticileri 3 Ağustos pazartesi günü Fatsa Cumhuriyet Meydanı’nda yürüyüş yapacaklarını açıkladı. ”Fındık Emektir Sahip Çıkalım Emeğimize” başlığı ile yayımlanan açıklamada ”Bize sefalet ve açlık dayatılırken, tekellerin kasaları dolduruluyor. Gübre, mazot ve ilaç fiyatları ikiye üçe katlanıyor. Fındık fiyatları yerinde sayıyor, üretim maliyetlerini bile karşılamıyor” sözleri dikkat çekti.
